Szko\u0142y alternatywne tak bardzo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od tradycyjnych, \u017ce niekiedy mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 zdziwienie. Sprawd\u017a w naszym artykule, jakie istniej\u0105 alternatywne formy edukacji, co zak\u0142adaj\u0105 oraz dowiedz si\u0119, dlaczego maj\u0105 dobry wp\u0142yw na rozw\u00f3j m\u0142odego cz\u0142owieka. <\/p>\n\n\n\n
Wiele os\u00f3b zastanawia si\u0119, czym jest edukacja alternatywna. Definicja m\u00f3wi, i\u017c jest to model powsta\u0142y w opozycji dla tradycyjnego i sformalizowanego systemu szkolnictwa oraz wychowania. Pedagogika alternatywna <\/strong>zak\u0142ada przygotowanie m\u0142odego cz\u0142owieka do samodzielnego \u017cycia, a nie tylko osi\u0105ganie wysokich wynik\u00f3w na testach. Jest ona nastawiona na wsp\u00f3\u0142prac\u0119, wspieranie ucznia w budowaniu poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, zdobywaniu kompetencji przydatnych w doros\u0142o\u015bci, rozwijaniu jego mocnych stron, pasji i zainteresowa\u0144, a tak\u017ce stworzeniu takich warunk\u00f3w, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 mu rozwini\u0119cie skrzyde\u0142. Szko\u0142a alternatywna bazuje na dialogu, tolerancji, demokracji, odpowiedzialno\u015bci i wolno\u015bci.\u00a0<\/p>\n\n\n\n W polskim systemie edukacji<\/a> istnieje wiele plac\u00f3wek powsta\u0142ych na bazie autorskich wizji pedagog\u00f3w. Szko\u0142y alternatywne w Polsce<\/strong> to mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n Jedn\u0105 z ciekawych alternatywnych form edukacji<\/strong> jest szko\u0142a waldorfska<\/a>, kt\u00f3ra zosta\u0142a stworzona przez austriackiego filozofa, antropologa i pedagoga Rudolfa Steinera na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Celem szk\u00f3\u0142 steinerowskich jest wychowanie do wolno\u015bci, zaanga\u017cowanie intelektu, uczu\u0107 i woli dziecka w proces nauki oraz pod\u0105\u017canie za jego potrzebami. Podstawowymi warto\u015bciami s\u0105 r\u00f3wnie\u017c szacunek do dziecka, jego wolno\u015bci i indywidualno\u015bci. Szko\u0142y waldorfskie stawiaj\u0105 nacisk na rozw\u00f3j wyobra\u017ani, kreatywno\u015bci i ciekawo\u015bci uczni\u00f3w. Z tego powodu dzieci po\u015bwi\u0119caj\u0105 du\u017co czasu na prace manualne – malowanie, rysowanie, rze\u017ab\u0119, szycie, stolarstwo czy uprawianie ogrodu. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 pedagogiki Steinera jest r\u00f3wnie\u017c brak ocen i podr\u0119cznik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Szko\u0142y demokratyczne<\/a> kontynuuj\u0105 tradycj\u0119 brytyjskiej szko\u0142y Summerhill i ameryka\u0144skiej Sudbury Valley School. Ich cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest brak przymusu oraz oparcie edukacji na wolno\u015bci i demokracji. Ta szko\u0142a alternatywna<\/strong> zak\u0142ada, \u017ce nauczyciele i uczniowie s\u0105 sobie r\u00f3wni, dlatego ka\u017cdy z nich posiada jeden g\u0142os do wykorzystania w czasie dyskusji na temat bie\u017c\u0105cych spraw czy mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 konflikt\u00f3w. Dzieci wraz z pedagogami tworz\u0105 w\u0142asne zasady, dzi\u0119ki czemu ch\u0119tniej je przestrzegaj\u0105. Maj\u0105 one mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwijania si\u0119 w tych obszarach, kt\u00f3re je interesuj\u0105, a tak\u017ce wykszta\u0142cenia cech przydatnych w doros\u0142ym \u017cyciu: indywidualizmu, kreatywno\u015bci, samodzielno\u015bci, odpowiedzialno\u015bci czy logicznego my\u015blenia. Rol\u0105 nauczyciela jest wspieranie dziecka i pomaganie mu w tym, czego samo nie potrafi zrobi\u0107. Nie narzuca on mu swojego punktu widzenia. W szko\u0142ach demokratycznych to uczniowie bior\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoj\u0105 nauk\u0119 i dyscyplin\u0119. <\/p>\n\n\n\n Szko\u0142y montessoria\u0144skie funkcjonuj\u0105 w oparciu o metod\u0119 Marii Montessori. Ich celem jest sprawienie, by dziecko poznawa\u0142o \u015bwiat za pomoc\u0105 wszystkich zmys\u0142\u00f3w. Podobnie jak w szko\u0142ach demokratycznych, nauczyciel nie narzuca uczniom \u017cadnych dzia\u0142a\u0144, lecz dopasowuje metody i tok nauczania do ich indywidualnych mo\u017cliwo\u015bci i zainteresowa\u0144. Szko\u0142a alternatywna Montessori<\/strong> pozwala dzieciom na samodzielne decydowanie o miejscu, czasie czy rodzaju pracy. Plac\u00f3wki montessoria\u0144skie odchodz\u0105 od systemu kar i nagr\u00f3d, prac domowych, podr\u0119cznik\u00f3w, oceniania, a tak\u017ce rywalizacji. Nauczyciel wspiera swoich uczni\u00f3w wtedy, gdy tego potrzebuj\u0105. Klasy wyposa\u017cone s\u0105 w prawdziwe sprz\u0119ty np. kuchenk\u0119 czy lod\u00f3wk\u0119 oraz prawdziwe narz\u0119dzia do prac stolarskich i ogrodniczych. Dzieci montessoria\u0144skie ucz\u0105 si\u0119 porz\u0105dku, cierpliwo\u015bci oraz dzielenia si\u0119 z innymi.<\/p>\n\n\n\n Szko\u0142y dalto\u0144skie dzia\u0142aj\u0105 w oparciu o system stworzony przez Helen\u0119 Parkhurs. Ich celem jest nauka wolno\u015bci, samodzielno\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy. Podobnie jak w innych systemach alternatywnej edukacji <\/strong>nauczyciel nie stosuje przymusu, a ucze\u0144 sam decyduje o kolejno\u015bci i sposobie wykonywania zada\u0144. Dzieci pracuj\u0105 samodzielnie, nie otrzymuj\u0105 gotowych pomys\u0142\u00f3w ani podpowiedzi. Nauczyciel mo\u017ce im pom\u00f3c oraz by\u0107 ich partnerem do dyskusji. Szko\u0142a dalto\u0144ska zak\u0142ada r\u00f3wnie\u017c wypracowanie w dziecku poczucia odpowiedzialno\u015bci za siebie i innych. Wykonuj\u0105c jakie\u015b zadania, bierze ono pod uwag\u0119 potrzeby innych. <\/p>\n\n\n\n Celestyn Freinet by\u0142 francuskim pedagogiem, kt\u00f3ry stworzy\u0142 francusk\u0105 szko\u0142\u0119 nowoczesn\u0105. Wed\u0142ug niego nauka powinna by\u0107 oparta na do\u015bwiadczeniach dziecka – zar\u00f3wno pozytywnych, jak i negatywnych. Pedagogika Freineta uwzgl\u0119dnia potrzeby dziecka, jego naturalny spos\u00f3b \u017cycia, mo\u017cliwo\u015bci oraz wszechstronny rozw\u00f3j. Wychowanie i uczenie opiera si\u0119 na samodzielno\u015bci, wsp\u00f3\u0142pracy, dialogu, tolerancji oraz szacunku do indywidualizmu ucznia. Podstaw\u0119 teoretyczn\u0105 stanowi za\u015b wielokierunkowa ekspresja dziecka – literacka, j\u0119zykowa, muzyczna i plastyczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n Nauczanie domowe<\/a> to dosy\u0107 popularna metoda edukacji alternatywnej w Polsce<\/strong> i na \u015bwiecie. Polega ona na nauczaniu dzieci w domu, a rol\u0119 nauczycieli przyjmuj\u0105 rodzice, opiekunowie lub inne osoby (np. korepetytorzy). W tym przypadku obowi\u0105zuje podstawa programowa, ale mo\u017ce by\u0107 ona realizowana w dowolny spos\u00f3b. Dzieci mog\u0105 uczy\u0107 si\u0119 w dowolnym momencie w ci\u0105gu dnia oraz poza domem, np. w teatrze, muzeum, parku czy w lesie. Co wa\u017cne, s\u0105 one formalnie zapisane do plac\u00f3wki znajduj\u0105cej si\u0119 w ich miejscu zamieszkania. Pod koniec semestru uczniowie s\u0105 zobowi\u0105zani do zdania egzamin\u00f3w klasyfikacyjnych, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 po zako\u0144czeniu ka\u017cdej klasy. <\/p>\n\n\n\n Szko\u0142y le\u015bne powsta\u0142y w Skandynawii w latach 50. i 60. XX wieku. Stawiaj\u0105 one na kontakt z natur\u0105, kszta\u0142towanie szacunku i mi\u0142o\u015bci do przyrody, hartowanie cia\u0142a i ducha, rozw\u00f3j motoryki oraz do\u015bwiadczenia zmys\u0142owe. Plac\u00f3wki le\u015bne bazuj\u0105 na elementach szko\u0142y waldorfskiej oraz pedagogiki Montessori. W \u015brodowisku naturalnym dziecko ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobywania wa\u017cnych umiej\u0119tno\u015bci, takich jak samodzielno\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142praca, my\u015blenie krytyczne, analiza i wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w, planowanie, a tak\u017ce uwa\u017cna obserwacja. Uczniowie sp\u0119dzaj\u0105 na zewn\u0105trz ponad 80 proc. czasu, a za schronienie s\u0142u\u017cy im pobliska szko\u0142a, le\u015bnicz\u00f3wka, tipi czy gliniany domek. Bawi\u0105 si\u0119 tym, co znajd\u0105 lub wykonaj\u0105 same. Le\u015bne przedszkola<\/a> i szko\u0142y to rodzaj szkolnictwa alternatywnego<\/strong>. S\u0105 wolnego od presji, ocen, szkolnych dzwonk\u00f3w i unieruchomienia w \u0142awkach, co szczeg\u00f3lnie krytykowa\u0142a Maria Montessori. <\/p>\n\n\n\nSzko\u0142y alternatywne – rodzaje <\/h3>\n\n\n\n
Szko\u0142y waldorfskie (steinerowskie)<\/h4>\n\n\n\n
Szko\u0142y demokratyczne <\/h4>\n\n\n\n
Szko\u0142y montessoria\u0144skie<\/h4>\n\n\n\n
Szko\u0142y dalto\u0144skie<\/h4>\n\n\n\n
Szko\u0142y opieraj\u0105ce si\u0119 na pedagogice Freineta<\/h4>\n\n\n\n
Edukacja domowa <\/h4>\n\n\n\n
Szko\u0142y le\u015bne <\/h4>\n\n\n\n
Unschooling <\/h3>\n\n\n\n