Szko\u0142a waldorfska to model nauczania praktykowany od ponad wieku. Stoi ona w opozycji do plac\u00f3wek tradycyjnych i zak\u0142ada holistyczne podej\u015bcie do edukacji. Sprawd\u017a, jak wygl\u0105da nauka w szko\u0142ach waldorfskich i jakie s\u0105 jej za\u0142o\u017cenia. <\/p>\n\n\n\n
Szko\u0142a waldorfska (steinerowska) to model nauczania stworzony przez Rudolfa Steinera – austriackiego filozofa, dzia\u0142acza spo\u0142ecznego i tw\u00f3rc\u0119 antropozofii. Pierwsza plac\u00f3wka tego typu zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1919 roku w Stuttgarcie przy fabryce tytoniu Waldorf-Astoria i by\u0142a przeznaczona dla dzieci robotnik\u00f3w. Jej celem by\u0142o zapewnienie dost\u0119pu do edukacji ka\u017cdemu m\u0142odemu cz\u0142owiekowi, niezale\u017cnie od jego pochodzenia. Przesz\u0142o 100 lat p\u00f3\u017aniej, w 2019 roku na \u015bwiecie funkcjonowa\u0142o ponad 2 000 przedszkoli i 1 200 szk\u00f3\u0142 waldorfskich<\/strong> w 75 krajach. Najwi\u0119cej tego typu plac\u00f3wek znajduje si\u0119 w Niemczech, USA oraz Holandii. Na podstawach pedagogiki steinerowskiej zosta\u0142 oparty system o\u015bwiaty w Finlandii,<\/a> uznawany za jeden z najlepszych modeli edukacji na \u015bwiecie. Jej motto brzmi:<\/p>\n\n\n\n Dziecko przyj\u0105\u0107 w g\u0142\u0119bokim szacunku, wychowa\u0107 w mi\u0142o\u015b\u0107 i pozwoli\u0107 mu odej\u015b\u0107 wolnym.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem edukacji waldorfskiej jest wspieranie dziecka w jego wszechstronnym rozwoju. Dotyczy ona przede wszystkim trzech sfer: my\u015blenia, uczu\u0107 i woli. Cechami charakterystycznymi szk\u00f3\u0142 steinerowskich s\u0105 m.in. brak ocen i podr\u0119cznik\u00f3w, holistyczne podej\u015bcie do ucznia, nauka praktyczna, edukowanie przez do\u015bwiadczenia i prze\u017cycia, czy koncentracja na naturze. Poza tym du\u017c\u0105 uwag\u0119 przyk\u0142ada si\u0119 w nich do zaj\u0119\u0107 artystycznych, uwra\u017cliwiania m\u0142odego cz\u0142owieka na pi\u0119kno, rozwoju samodzielno\u015bci, a tak\u017ce nauczania zgodnego z indywidualnymi predyspozycjami uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Pedagogika waldorfska<\/strong> dzieli rozw\u00f3j cz\u0142owieka na trzy siedmioletnie okresy: <\/p>\n\n\n\n W pierwszych siedmiu latach \u017cycia dziecko kszta\u0142tuje i opanowuje w\u0142asne cia\u0142o. W tym okresie bardzo wa\u017cne jest zbudowanie zdrowej oraz prawid\u0142owo funkcjonuj\u0105cej fizyczno\u015bci. Maluch jest zale\u017cny od doros\u0142ych: rodziny, opiekun\u00f3w, a potem nauczycieli. W\u00f3wczas nast\u0119puje r\u00f3wnie\u017c bardzo intensywny rozw\u00f3j zmys\u0142\u00f3w, przez kt\u00f3re dziecko odbiera otoczenie i \u0142\u0105czy si\u0119 z nim.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnym sposobem uczenia si\u0119 jest na\u015bladowanie \u015bwiata, dlatego opiekunowie i nauczyciele musz\u0105 zapewni\u0107 dziecku r\u00f3\u017cnorodne, bogate i warto\u015bciowe wzorce. Prawid\u0142owy rozw\u00f3j zmys\u0142\u00f3w wzmacnia w dziecku poczucie, \u017ce \u015bwiat jest dobry. Od 1 roku \u017cycia maluch przyjmuje pionow\u0105 postaw\u0119, rozwija my\u015blenie i mow\u0119. Zaczyna on rozumie\u0107 zale\u017cno\u015bci maj\u0105ce miejsce podczas wykonywania r\u00f3\u017cnych czynno\u015bci. Od 3 roku \u017cycia dziecko zaczyna by\u0107 \u015bwiadomy samego siebie i zaczyna m\u00f3wi\u0107 o sobie \u201eja\u201d. W tym okresie podkre\u015bla on r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 od \u015bwiata i cz\u0119sto powtarza \u201enie\u201d. Mi\u0119dzy 3. a 4. rokiem \u017cycia my\u015blenie malucha zaczyna by\u0107 bardziej zwi\u0105zane z uczuciami, a tak\u017ce pojawia si\u0119 tw\u00f3rcza fantazja. Kolejna zmiana my\u015blenia nast\u0119puje w wieku 5 lat, kiedy zaczyna rodzi\u0107 si\u0119 wola. Maluch potrafi planowa\u0107 pewne czynno\u015bci, np. zabaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Przedszkole waldorfskie <\/strong>ma zapewni\u0107 dziecku mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwoju fantazji i wyobra\u017ani, dlatego zaj\u0119cia obejmuj\u0105 m.in. rysowanie, malowanie, modelowanie, opowiadanie i inscenizowanie ba\u015bni, gr\u0119 na instrumentach, lepienie z gliny, tworzenie stroj\u00f3w do przedstawie\u0144 i inne. Podobnie jak w przypadku innych szk\u00f3\u0142 alternatywnych<\/a>, grupy nie s\u0105 podzielone ze wzgl\u0119du na wiek – dzi\u0119ki temu dzieci m\u0142odsze maj\u0105 okazj\u0119 integrowa\u0107 si\u0119 ze starszymi i uczy\u0107 si\u0119 od siebie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania, rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w, wyznaczania granic, szacunku oraz empatii. Dok\u0142adnie tak, jak ma to miejsce w spo\u0142ecze\u0144stwie. Dzieci \u0107wicz\u0105 przydatne umiej\u0119tno\u015bci takie jak krojenie, gotowanie czy sprz\u0105tanie – pod okiem wychowawc\u00f3w same przygotowuj\u0105 swoje posi\u0142ki i piek\u0105 chleb. Przedszkole waldorfskie ma z wygl\u0105du przypomina\u0107 dom rodzinny. <\/p>\n\n\n\n Po 7. urodzinach rozwija si\u0119 pami\u0119\u0107, rozumienie, przypominanie i postrzeganie. To r\u00f3wnie\u017c pocz\u0105tek intensywnego rozwoju duszy. Dziecko jest gotowe do rozpocz\u0119cia nauki w szkole. Potrzeba na\u015bladowania przestaje by\u0107 tak silna, jak w pierwszym siedmioleciu. Zamiast niej pojawia si\u0119 potrzeba autorytetu. Na tym etapie my\u015blenie zwi\u0105zane jest z fantazj\u0105, a tak\u017ce nast\u0119puje intensywny rozw\u00f3j uczu\u0107.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Po uko\u0144czeniu 9. roku \u017cycia w dziecku nast\u0119puje swego rodzaju prze\u0142om – o ile wcze\u015bniej by\u0142o one przekonane, \u017ce \u015bwiat jest pi\u0119kny i dobry, tak teraz zaczyna dostrzega\u0107, \u017ce otoczenie stoi wobec niego w opozycji. Narasta jego krytycyzm wobec os\u00f3b doros\u0142ych, jest zamkni\u0119te, czuje si\u0119 niepewne i samotne, a tak\u017ce prze\u017cywa wahania nastroj\u00f3w. Nauczyciele oraz opiekunowie powinni pom\u00f3c dziecku w przetrwaniu tego kryzysu, okazywa\u0107 mu wsparcie, ciep\u0142e uczucia i zwraca\u0107 jego uwag\u0119 na pi\u0119kno \u015bwiata. W tym trudnym czasie pomocne s\u0105 zaj\u0119cia artystyczne. W wieku oko\u0142o 12 lat fantazja przestaje odgrywa\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119. Zamiast niej u ucznia pojawia si\u0119 zdolno\u015b\u0107 obserwacji. Znaczenia nabieraj\u0105 fakty oraz zewn\u0119trzny \u015bwiat. Wtedy w\u00f3wczas nast\u0119puje wej\u015bcie w trzecie siedmiolecie.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Waldorfska szko\u0142a<\/strong> podstawowa <\/strong>zak\u0142ada uczenie si\u0119 w r\u00f3\u017cnych blokach tematycznych przez kilka tygodni, np. polski, przyroda, matematyka. Do przedmiotu nauczanego na pocz\u0105tku wraca si\u0119 dopiero po d\u0142u\u017cszym czasie, np. kilku miesi\u0105cach. Nauczyciel musi wykaza\u0107 si\u0119 du\u017c\u0105 kreatywno\u015bci\u0105, aby nie powtarza\u0107 materia\u0142u. Nie ma konkretnego planu nauczania, co sprawia, \u017ce s\u0105 one podobne do plac\u00f3wek dzia\u0142aj\u0105cych w oparciu o metod\u0119 Montessori<\/a>. Mi\u0119dzy nauczycielem a uczniami wytwarza si\u0119 silna wi\u0119\u017a. Poza tym du\u017cy nacisk k\u0142adzie si\u0119 na rozwijanie kreatywno\u015bci, indywidualizm i wolno\u015b\u0107 uczni\u00f3w. Istotna jest tak\u017ce wsp\u00f3\u0142praca z rodzicami. Rudolf Steiner zak\u0142ada\u0142, \u017ce dzieci nie powinny otrzymywa\u0107 stopni, a jedynie oceny opisowe. Szko\u0142y waldorfskie w Polsce stosuj\u0105 <\/strong>opisowy spos\u00f3b oceniania, jednak zgodnie z wymogami Ministerstwa Edukacji, na \u015bwiadectwach musz\u0105 r\u00f3wnie\u017c pojawi\u0107 si\u0119 stopnie. Poza tym uczniowie zdaj\u0105 te same egzaminy, co dzieci w tradycyjnych plac\u00f3wkach.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzy 14., a 21. rokiem \u017cycia m\u0142ody cz\u0142owiek zaczyna poszukiwa\u0107 swojego miejsca na ziemi. W osobie doros\u0142ej nie chce on widzie\u0107 autorytetu, ale partnera. Czas dojrzewania jest dla niego bardzo trudny – zachodz\u0105ce zmiany fizyczne sprawiaj\u0105, \u017ce nie czuje si\u0119 bezpiecznie w swoim ciele, jest samotny, zagubiony i niezrozumiany. Z jednej strony nie nale\u017cy ju\u017c do \u015bwiata dzieci, ale nie jest r\u00f3wnie\u017c osob\u0105 doros\u0142\u0105. Waldorfska szko\u0142a <\/strong>\u015brednia, tak jak na poprzednich etapach nauki, stosuje podej\u015bcie holistyczne. Ma ona za zadanie u\u0142atwi\u0107 m\u0142odemu cz\u0142owiekowi aktywne i samodzielne wyra\u017canie w\u0142asnego punktu widzenia, tworzenie os\u0105d\u00f3w, rozwijanie logiki oraz krytyki. W czasie dyskusji i rozm\u00f3w, nauczyciel i ucze\u0144 s\u0105 dla siebie partnerami. Pojawia si\u0119 w\u00f3wczas zdolno\u015b\u0107 my\u015blenia abstrakcyjnego, co rzutuje na metody nauczania. M\u0142odzi ludzie ucz\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas chemii, fizyki, astronomii, a nierzadko r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyk\u00f3w staro\u017cytnych. Liceum waldorfskie stawia r\u00f3wnie\u017c na rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci praktycznych – rob\u00f3tek r\u0119cznych, stolarki czy pracy z glin\u0105.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Po 21. roku \u017cycia cz\u0142owiek zaczyna by\u0107 zdolny do samodzielnego \u017cycia, a wychowanie zostaje zast\u0105pione samowychowaniem. <\/p>\n\n\n\nPedagogika waldorfska – za\u0142o\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n
Przedszkole waldorfskie – pierwsze siedmiolecie<\/h3>\n\n\n\n
Waldorfska szko\u0142a podstawowa – drugie siedmiolecie<\/h3>\n\n\n\n
Liceum waldorfskie – trzecie siedmiolecie<\/h3>\n\n\n\n