{"id":2275,"date":"2021-04-14T16:38:30","date_gmt":"2021-04-14T14:38:30","guid":{"rendered":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/?p=2275"},"modified":"2021-04-14T16:38:32","modified_gmt":"2021-04-14T14:38:32","slug":"na-czym-polega-plan-daltonski-filary-zalozenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/na-czym-polega-plan-daltonski-filary-zalozenia\/","title":{"rendered":"Na czym polega plan dalto\u0144ski?"},"content":{"rendered":"\n<p>Plan dalto\u0144ski to system nauczania, kt\u00f3ry stosowany jest w wielu szko\u0142ach i przedszkolach od ponad stu lat. Polega on na oparciu procesu edukacyjnego na czterech filarach: wolno\u015bci, samodzielno\u015bci, wsp\u00f3\u0142pracy i refleksji. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze za\u0142o\u017cenia planu dalto\u0144skiego oraz poznaj jego histori\u0119. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Plan dalto\u0144ski &#8211; co to jest?<\/h2>\n\n\n\n<p>Plan dalto\u0144ski, nazywany r\u00f3wnie\u017c dalto\u0144skim planem laboratoryjnym jest systemem nauczania opracowany w latach 20. XX wieku przez ameryka\u0144sk\u0105 nauczycielk\u0119, Helen Parkhurst. Nazwa nurtu pochodzi od miasta Dalton w stanie Massachusetts, w kt\u00f3rym za\u0142o\u017cy\u0142a pierwsz\u0105 na \u015bwiecie <strong>szko\u0142\u0119 dalto\u0144sk\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku swojej kariery nauczycielki w 1905, Helen Parkhurst pracowa\u0142a z grup\u0105 czterdzie\u015bciorga uczni\u00f3w w wieku od 6 do 16 lat. Sytuacja ta by\u0142a dla kobiety ogromnym wyzwaniem &#8211; musia\u0142a ona poprowadzi\u0107 zaj\u0119cia dla klasy zr\u00f3\u017cnicowanej nie tylko pod k\u0105tem wiekowym, ale r\u00f3wnie\u017c potrzeb edukacyjnych, wiedzy, zainteresowa\u0144 czy do\u015bwiadcze\u0144 ka\u017cdego dziecka. Przy pomocy starszych uczni\u00f3w Parkhurst przerobi\u0142a stary magazyn na klas\u0119 lekcyjn\u0105, kt\u00f3rej ka\u017cdy k\u0105t przeznaczony by\u0142 na inny przedmiot, a nast\u0119pnie podzieli\u0142a dzieci na osiem grup. Sala zaaran\u017cowana w tej spos\u00f3b stwarza\u0142a doskona\u0142e warunki do rozwoju edukacyjnego uczni\u00f3w &#8211; mogli oni samodzielnie planowa\u0107 swoj\u0105 prac\u0119 i wykonywa\u0107 przydzielone im zadania. Powodzenie tego eksperymentu sprawi\u0142o, \u017ce Parkhurst zacz\u0119\u0142a powa\u017cnie my\u015ble\u0107 o stworzeniu nowych rozwi\u0105za\u0144 w procesie nauczania, kt\u00f3re mia\u0142yby by\u0107 odpowiedzi\u0105 na nieskuteczno\u015b\u0107 tradycyjnego systemu edukacji. Przez nast\u0119pne lata nauczycielka wprowadza\u0142a swoj\u0105 koncepcj\u0119 w r\u00f3\u017cnych szko\u0142ach. Sp\u0119dzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c kilka lat w Europie, gdzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Mari\u0105 <a href=\"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/na-czym-polega-metoda-montessori-wady-i-zalety\/\">Montessori<\/a>. Kontakt z w\u0142osk\u0105 lekark\u0105 i pedago\u017ck\u0105 nie przeszed\u0142 bez echa, a opracowane przez ni\u0105 za\u0142o\u017cenia by\u0142y inspiracj\u0105 dla powstania planu dalto\u0144skiego. Pierwsza szko\u0142a dalto\u0144ska zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1919 roku w mie\u015bcie Dalton.  Parkhurst przedstawi\u0142a swoj\u0105 teori\u0119 w ksi\u0105\u017cce \u201eEducation on Dalton Plan\u201d, kt\u00f3r\u0105 przet\u0142umaczono na 58 j\u0119zyk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Plac\u00f3wki, kt\u00f3re realizowa\u0142y za\u0142o\u017cenia edukacyjne Helen Parkhurst dzia\u0142a\u0142y pocz\u0105tkowo tylko w Stanach Zjednoczonych, Holandii i Wielkiej Brytanii. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie <strong>pedagogika planu dalto\u0144skiego<\/strong> jest kontynuowana przez setki szk\u00f3\u0142 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Plac\u00f3wki znajduj\u0105 si\u0119 m.in. w Japonii, Korei, Chile, Australii, Korei, Niemczech, Austrii, Czechach i W\u0119grzech. W Polsce znajduje si\u0119 ponad 100 certyfikowanych szk\u00f3\u0142 i przedszkoli dalto\u0144skich. Jedyn\u0105 instytucj\u0105 w naszym kraju uprawnion\u0105 przez fundacj\u0119 Dalton International<strong> <\/strong> do nominowania plac\u00f3wek, prowadzenia szkole\u0144 i certyfikowania jest Dalton Polskie Stowarzyszenie. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Zobacz r\u00f3wnie\u017c: <a href=\"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/szkola-waldorfska-na-czym-polega-i-jak-wyglada-nauka\/\">Szko\u0142a waldorfska <\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Plan dalto\u0144ski &#8211; za\u0142o\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n<p>Helen Parkhurst krytykowa\u0142a zbyt liczne klasy, cz\u0119ste zmiany lekcji, brak samodzielno\u015bci uczni\u00f3w i nadmiern\u0105 dyscyplin\u0119. Wed\u0142ug niej zastosowania nie mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c prace domowe, poniewa\u017c dzie\u0144 sp\u0119dzony w szkole jest wystarczaj\u0105co wyczerpuj\u0105cy dla dziecka i nie ka\u017cde z nich posiada w\u0142asny k\u0105t do nauki. Nauczycielka zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce zadawanie prac domowych wi\u0105za\u0142o si\u0119 z izolacj\u0105 ucznia od zespo\u0142u koleg\u00f3w, a to w\u0142a\u015bnie praca grupowa przynosi najlepsze efekty edukacyjne. Poza tym, odrabianie zada\u0144 w domu wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ryzykiem, \u017ce doro\u015bli b\u0119d\u0105 pomagali swoim mniej zdolnym dzieciom, a inne b\u0119d\u0105 spisywa\u0142y od koleg\u00f3w przed zaj\u0119ciami. <strong>Metoda dalto\u0144ska<\/strong> zak\u0142ada oparcie edukacji na trzech filarach. <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Filary planu dalto\u0144skiego<\/h3>\n\n\n\n<p>    G\u0142\u00f3wnymi filarami planu dalto\u0144skiego s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>wolno\u015b\u0107,<\/li><li>samodzielno\u015b\u0107,<\/li><li>wsp\u00f3\u0142praca,<\/li><li>refleksja.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Wolno\u015b\u0107 rozumiana jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracowania bez przerywania i we w\u0142asnym tempie. Dzi\u0119ki temu ucze\u0144 ma przestrze\u0144 do kreatywno\u015bci, pracuje z zainteresowaniem, nie ulega presji czasu, \u0142atwiej pokonuje bariery i jest bystrzejszy. Wolno\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce z odpowiedzialno\u015bci\u0105 za spos\u00f3b realizacji procesu edukacyjnego i jego wyniki. Uczniowie, kt\u00f3rzy tworz\u0105 w\u0142asny model uczenia si\u0119, s\u0105 bardziej tw\u00f3rczy, kreatywni oraz zmotywowani. Po przekazaniu im steru nie wykonuj\u0105 polece\u0144 nauczyciela, ale sami d\u0105\u017c\u0105 do opanowania materia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Samodzielno\u015b\u0107 to drugi filar <strong>edukacji dalto\u0144skiej<\/strong>. Jej celem jest wykszta\u0142cenie w dziecku mechanizm\u00f3w radzenia sobie z problemami w wieku doros\u0142ym. Dziecko samo wykonuje powierzone mu zadania, poszukuje rozwi\u0105za\u0144 oraz ch\u0119tnie podejmuje przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3re wymagaj\u0105 ich aktywno\u015bci. To z kolei budzi w nim motywacj\u0119. Samodzielna praca dopasowana jest do indywidualnego poziomu ka\u017cdego dziecka. Dzi\u0119ki temu nauczyciel mo\u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 tym dzieciom, kt\u00f3re bardziej potrzebuj\u0105 jego pomocy. Samodzielno\u015b\u0107 w <a href=\"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/szkoly-alternatywne-a-tradycyjne-jakie-sa-miedzy-nimi-roznice\/\">szkole alternatywnej<\/a> bazuj\u0105cej na koncepcji Parkhurst oznacza, \u017ce je\u015bli ucze\u0144 ma czego\u015b si\u0119 nauczy\u0107, musi zrobi\u0107 to sam. Z kolei w szkole tradycyjnej oznacza ona wykonywanie polece\u0144 nauczyciela. Dzieci ucz\u0105ce si\u0119 w ten spos\u00f3b nie podejmuj\u0105 wysi\u0142ku na poszukiwanie w\u0142asnych rozwi\u0105za\u0144 i oczekuj\u0105 ich od doros\u0142ego. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Wsp\u00f3\u0142praca, wed\u0142ug Helen Parkhurst to wzajemne oddzia\u0142ywanie na siebie uczni\u00f3w. <strong>Metoda dalto\u0144ska w szkole<\/strong> zak\u0142ada stworzenie takich warunk\u00f3w, aby dzieci funkcjonowa\u0142y jak cz\u0142onkowie spo\u0142ecze\u0144stwa, wzajemnie si\u0119 wspiera\u0142y i pomaga\u0142y sobie w pokonywaniu trudno\u015bci. W metodzie dalto\u0144skiej nie ma miejsca na hierarchi\u0119 i rywalizacj\u0119, kt\u00f3re s\u0105 obecne w tradycyjnym systemie nauczania. Je\u015bli ucze\u0144 wykonuje jakie\u015b zadanie samodzielnie, ale nie rozumie jakiego\u015b zagadnienia i nie jest w stanie go rozwi\u0105za\u0107, w pierwszej kolejno\u015bci powinien zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do swojego kolegi, a dopiero potem nauczyciela. Wa\u017cne, aby podczas wsp\u00f3\u0142pracy dzieci nie przeszkadza\u0142y sobie wzajemnie. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Ostatnim filarem pedagogiki dalto\u0144skiej jest refleksja. Odgrywa ona bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w procesie nauczania, poniewa\u017c umo\u017cliwia uczniowi wydanie opinii na temat jego w\u0142asnej pracy oraz jej uargumentowanie. Refleksja pozwala r\u00f3wnie\u017c uzyska\u0107 informacj\u0119 zwrotn\u0105 od innych dzieci, kt\u00f3re nast\u0119pnie mog\u0105 wykorzysta\u0107. Daje r\u00f3wnie\u017c wgl\u0105d w wypracowany przez uczni\u00f3w spos\u00f3b uczenia si\u0119 i pozwala odkry\u0107, co jest dla nich dobre, a co niekoniecznie. <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Metoda dalto\u0144ska w szkole <\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Plan dalto\u0144ski<\/strong> zaproponowany przez Parkhurst zak\u0142ada odej\u015bcie od sta\u0142ego planu zaj\u0119\u0107 oraz podzia\u0142u na klasy. Tempo nauki ma by\u0107 indywidualnie dostosowane do ka\u017cdego ucznia, a przydzielone im zadania dopasowane do ich umiej\u0119tno\u015bci oraz wieku. Po otrzymaniu puli zada\u0144 na konkretny dzie\u0144 lub tydzie\u0144, uczniowie sami decyduj\u0105 kiedy i od czego zaczn\u0105. Prac\u0119 wykonuj\u0105 oni pojedynczo, w parach lub grupach, a nast\u0119pnie samodzielnie je sprawdzaj\u0105. Wa\u017cne, aby skupia\u0142y si\u0119 na tym, co ju\u017c potrafi\u0105 i rozwija\u0142y swoje mocne strony. Istotne znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c dyskusje podczas lekcji.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nauczyciel w szkole dalto\u0144skiej <\/h3>\n\n\n\n<p>Rola nauczyciela w szkole dalto\u0144skiej jest r\u00f3wnie\u017c \u015bci\u015ble okre\u015blona. Po pierwsze, przygotowuje on materia\u0142y, z kt\u00f3rych dzieci maj\u0105 korzysta\u0107 podczas pracy, a tak\u017ce okre\u015bla czas na wykonanie zada\u0144. Koncepcja <strong>pedagogiki dalto\u0144skiej <\/strong>zak\u0142ada, \u017ce mo\u017ce on pom\u00f3c uczniowi wtedy, kiedy pr\u00f3ba rozwi\u0105zania problemu z kolegami zawiedzie. Poza tym ma on zach\u0119ca\u0107 dziecko do zastanowienia si\u0119, co w danej lekcji by\u0142o dla niego najtrudniejsze, najciekawsze i najwa\u017cniejsze. Zadaniem nauczyciela jest r\u00f3wnie\u017c planowanie takich aktywno\u015bci, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 uczniom wykorzystanie zdobytej wiedzy w praktyce, na przyk\u0142ad zabranie ich na wycieczki do miejsc powi\u0105zanych z tematem zaj\u0119\u0107. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Aran\u017cacja sal lekcyjnych<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie tylko w pedagogice Marii Montessori, ale r\u00f3wnie\u017c w koncepcji Helen Parkhurst bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa odpowiednie zaaran\u017cowanie przestrzeni.<strong> Plan dalto\u0144ski w przedszkolu i szkole<\/strong> zak\u0142ada podzia\u0142 sali lekcyjnej na mniejsze cz\u0119\u015bci. Powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 w niej r\u00f3\u017cne k\u0105ciki tematyczne, na przyk\u0142ad szachowy, plastyczny, czytelniczy, gier planszowych, przyrodniczy czy sportowy. Umo\u017cliwiaj\u0105 one sp\u0119dzanie czasu wolnego w spos\u00f3b kreatywny, rozwijanie swoich pasji, a tak\u017ce daj\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa. W zale\u017cno\u015bci od tematyki mog\u0105 by\u0107 one wyposa\u017cone na przyk\u0142ad w ksi\u0105\u017cki, s\u0142uchawki wyg\u0142uszaj\u0105ce, mikroskop, atlasy,  ro\u015bliny, pi\u0142karzyki lub gry. <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Metoda dalto\u0144ska &#8211; pomoce dydaktyczne <\/h3>\n\n\n\n<p>W przedszkolach dalto\u0144skich du\u017ce znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pomoce dydaktyczne, czyli elementy wizualne. Nauczyciel mo\u017ce zwizualizowa\u0107 czas, dni tygodnia, plan dnia, wydarzenia w czasie roku szkolnego, zasady czy emocje. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zegar dalto\u0144ski<\/strong> jest jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w wykorzystywanych podczas zaj\u0119\u0107. Jego tarcza zosta\u0142a podzielona na cztery cz\u0119\u015bci. Ka\u017cdy kolor oznacza up\u0142ywaj\u0105cy czas &#8211; \u017c\u00f3\u0142ty to 30 minut, pomara\u0144czowy &#8211; 15 minut, zielony &#8211; 10 minut, a czerwony &#8211; 5 minut. Zegar pomaga dzieciom zrozumie\u0107 poj\u0119cie czasu, a tak\u017ce uczy planowania pracy w konkretnym odcinku czasowym. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Tablica zada\u0144 w planie dalto\u0144skim to kolejna wa\u017cna pomoc dydaktyczna. Znajduj\u0105 si\u0119 na niej imiona dzieci oraz dni tygodnia, do kt\u00f3rych dopasowane s\u0105 konkretne kolory. W poniedzia\u0142ek uczniom przydzielane s\u0105 konkretne zadania, kt\u00f3re musz\u0105 zrealizowa\u0107 do pi\u0105tku. Decyzja o czasie, w jakim to nast\u0105pi, nale\u017cy do ka\u017cdego dziecka. Zadanie wykonane oznaczane jest magnesem w kolorze dnia, w kt\u00f3rym to nast\u0105pi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Inn\u0105 ciekaw\u0105 pomoc\u0105 dydaktyczn\u0105 jest sygnalizator, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy do niewerbalnej komunikacji ucznia z nauczycielem. Kolor czerwony mo\u017ce oznacza\u0107 prac\u0119 samodzieln\u0105, \u017c\u00f3\u0142ty &#8211; w grupie, a zielony &#8211; czas na konsultacj\u0119 z nauczycielem.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>A co Ty uwa\u017casz na temat planu dalto\u0144skiego? Podziel si\u0119 swoimi refleksjami w komentarzu!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Plan dalto\u0144ski to system nauczania, kt\u00f3ry stosowany jest w wielu szko\u0142ach i przedszkolach od ponad stu lat. Polega on na oparciu procesu edukacyjnego na czterech filarach: wolno\u015bci, samodzielno\u015bci, wsp\u00f3\u0142pracy i refleksji. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze za\u0142o\u017cenia planu dalto\u0144skiego oraz poznaj jego histori\u0119. Plan dalto\u0144ski &#8211; co to jest? Plan dalto\u0144ski, nazywany r\u00f3wnie\u017c dalto\u0144skim planem laboratoryjnym<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2276,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2275","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-edukacja"},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2275"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2282,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2275\/revisions\/2282"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/policealna.gowork.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}