Unschooling to forma edukacji, kt\u00f3ra opiera si\u0119 na zainteresowaniach, potrzebach oraz celach, kt\u00f3re dziecko samo sobie wyznacza. Stworzenie uczniom stymuluj\u0105cego \u015brodowiska i pozwolenie im na uczenie si\u0119 tego, na co w danym momencie maj\u0105 ochot\u0119, mo\u017ce mie\u0107 bardzo dobry wp\u0142yw na ich rozw\u00f3j. Sprawd\u017a, na jakich zasadach funkcjonuje unschooling w Polsce oraz jakie s\u0105 jego wady i zalety. <\/p>\n\n\n\n
Unschooling (odszkolanie) to forma edukacji, kt\u00f3ra powsta\u0142a w latach 70. XX wieku. Jej celem jest oparcie procesu uczenia si\u0119 na indywidualnych potrzebach, celach, zainteresowaniach, jakie dziecko samo sobie wyznacza. Model ten jest r\u00f3wnie\u017c nazywany uczeniem si\u0119 przez odkrywanie, naturalnym uczeniem si\u0119, uczeniem si\u0119 kierowanym przez dziecko lub radosnym uczeniem si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Termin unschooling<\/em><\/strong>, prawdopodobnie wywodzi si\u0119 od koncepcji descholaryzacji spo\u0142ecze\u0144stw (deschooling<\/em>), stworzonej w 1971 roku przez austriackiego filozofa Ivana Illicha. Zak\u0142ada ona, \u017ce proces uczenia si\u0119 jest tak\u0105 aktywno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra nie wymaga kierowania przez inne osoby, ale zapewnieniu swobodnego dost\u0119pu do \u017ar\u00f3de\u0142 informacji. Wed\u0142ug Illicha narodziny spo\u0142ecze\u0144stwa przemys\u0142owego przyczyni\u0142y si\u0119 do powstania specyficznego podej\u015bcia do dzieci\u0144stwa, w kt\u00f3rym instytucja szko\u0142y pe\u0142ni ogromn\u0105 rol\u0119 i jest ona ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowana ideologii tego spo\u0142ecze\u0144stwa. Ze wzgl\u0119du opresyjny charakter systemu szkolnictwa, nie nale\u017cy go odnawia\u0107 ani tworzy\u0107 nowych, alternatywnych szk\u00f3\u0142, lecz ca\u0142kowicie zlikwidowa\u0107. Tylko to mo\u017ce wyzwoli\u0107 jednostki spod mechanizm\u00f3w instytucjonalnej dyskryminacji i zmieni\u0107 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Zdescholaryzowany \u015bwiat ma m.in. zapewni\u0107 dost\u0119p do informacji ka\u017cdemu, kto chce si\u0119 uczy\u0107 w dowolnym momencie swojego \u017cycia.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Za tw\u00f3rc\u0119 unschoolingu<\/strong> uwa\u017ca si\u0119 Johna Holta – ameryka\u0144skiego pedagoga, pisarza i wyk\u0142adowc\u0119, a tak\u017ce krytyka szko\u0142y powszechnej i jednego z najbardziej znanych propagator\u00f3w nauczania domowego. W 1964 roku, po jedenastu latach kariery nauczycielskiej wyda\u0142 on ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eKl\u0119ska dzieci\u201d, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142 problemy systemu szkolnictwa w USA<\/a> i udowodni\u0142, \u017ce przynosi on uczniom wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku. Pozycja ta wywo\u0142a\u0142a w\u00f3wczas fal\u0119 kontrowersji i oburzenia. Obecnie \u201eKl\u0119ska dzieci\u201d jest jedn\u0105 z najpopularniejszych ksi\u0105\u017cek Holta – sprzedano j\u0105 w ponad milionie egzemplarzy oraz zosta\u0142a przet\u0142umaczona na kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n John Holt wychodzi\u0142 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce dzieci nie powinny by\u0107 zmuszane do nauki, lecz nale\u017cy im stworzy\u0107 stymuluj\u0105ce \u015brodowisko, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 uczy\u0107 si\u0119 tego, czego chc\u0105 i na co w danym momencie s\u0105 gotowe. Jednocze\u015bnie zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce tak radykalna reforma systemu szkolnictwa nie jest mo\u017cliwa i zacz\u0105\u0142 opowiada\u0107 si\u0119 za edukacj\u0105 domow\u0105<\/a>. Pedagog po raz pierwszy wezwa\u0142 do stworzenia dzieciom takich warunk\u00f3w nauczania, kt\u00f3re pozwol\u0105 im unikn\u0105\u0107 systemu szkolnictwa przymusowego w swojej ksi\u0105\u017cce trzeciej ksi\u0105\u017cce \u201eZamiast edukacji\u201d, wydanej w 1976 roku. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Holt jest autorem \u0142\u0105cznie 11 pozycji po\u015bwi\u0119conych szkolnictwu. Zapocz\u0105tkowa\u0142 on r\u00f3wnie\u017c biuletyn \u201eGrowing Without Schooling\u201d na temat nauczania domowego w Ameryce, kt\u00f3ry ukazywa\u0142 si\u0119 w latach 1977-2001.<\/p>\n\n\n\n Unschooling<\/strong> zak\u0142ada oparcie procesu uczenia si\u0119 na indywidualnych celach, zainteresowaniach i potrzebach dziecka, kt\u00f3re wyznacza sobie samodzielnie. Jest on oparty na wolno\u015bci decydowania za samego siebie oraz uczeniu si\u0119 z w\u0142asnej woli, a nie pod przymusem. Zwolennicy unschoolingu uwa\u017caj\u0105, \u017ce dzieci naturalnie ucz\u0105 si\u0119 tego, co jest dla nich interesuj\u0105ce oraz tego, co pomo\u017ce im w osi\u0105gni\u0119ciu za\u0142o\u017conych cel\u00f3w. Maluch chce nauczy\u0107 si\u0119 liter, \u017ceby m\u00f3c przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 lub napisa\u0107 poczt\u00f3wk\u0119 z wakacji do przyjaciela. Pragnienie nauki liczenia b\u0119dzie z kolei umotywowane zakupem wymarzonej zabawki, na kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy od\u0142o\u017cy\u0107 odpowiedni\u0105 sum\u0119 pieni\u0119dzy. Je\u015bli b\u0119dzie chcia\u0142 przez ca\u0142y dzie\u0144 ogl\u0105da\u0107 ro\u015bliny, mo\u017ce wybra\u0107 si\u0119 z rodzicem do parku, lasu lub ogrodu botanicznego. Pod\u0105\u017canie za zainteresowaniami, nauka przez do\u015bwiadczenie oraz wykorzystywanie naturalnej ciekawo\u015bci \u015bwiata s\u0105 motorami nap\u0119dowymi rozwoju dziecka. Z tego powodu proces nauki powinien by\u0107 jak najbardziej spersonalizowany. Filozofia unschoolingu zak\u0142ada, \u017ce dzieci ucz\u0105 si\u0119 przez r\u00f3\u017cne do\u015bwiadczenia \u017cyciowe – w\u0142asne zainteresowania, obowi\u0105zki domowe, zabaw\u0119, podr\u00f3\u017ce, kontakt z doros\u0142ymi. Podobnie jak w wi\u0119kszo\u015bci szk\u00f3\u0142 alternatywnych<\/a>, uczniowie nie korzystaj\u0105 z typowych materia\u0142\u00f3w dydaktycznych, jak podr\u0119czniki czy zeszyty \u0107wicze\u0144. Maj\u0105 oni za to do dyspozycji zasoby Internetu lub ksi\u0105\u017cki. Mog\u0105 tak\u017ce uda\u0107 si\u0119 z rodzicem na wycieczk\u0119 do lasu, muzeum czy na wystaw\u0119 lub porozmawia\u0107 z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry jest ekspertem danej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n W unschoolingu niedopuszczalne s\u0105 nawet najmniejsze przejawy przymusu takie jak system oceniania, odg\u00f3rnie narzucony program, harmonogramy zaj\u0119\u0107 czy podstawa programowa, kt\u00f3r\u0105 trzeba zrealizowa\u0107. Dziecko ma by\u0107 wolne przez ca\u0142y okres swojej edukacji. Rodzice lub nauczyciele mog\u0105 wychodzi\u0107 z w\u0142asnymi pomys\u0142ami, do\u015bwiadczeniem i wiedz\u0105, jednak to od dzieci zale\u017cy, czy z nich skorzystaj\u0105. Rol\u0105 doros\u0142ego jest wspieranie dziecka, pomaganie mu w odkrywaniu jego wewn\u0119trznej motywacji, <\/p>\n\n\n\n Zar\u00f3wno unschooling, jak i homeschooling (nauczanie domowe) polegaj\u0105 na edukowaniu dzieci w domu lub w innym miejscu poza szko\u0142\u0105. Zdarza si\u0119, \u017ce te dwa modele nauczania s\u0105 ze sob\u0105 uto\u017csamiane. Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce edukacja domowa zak\u0142ada odtworzenie warunk\u00f3w szkolnych w domu oraz jest zgodna z narzuconym programem nauczania. W Polsce dziecko nauczane w domu musi zosta\u0107 zapisane do najbli\u017cszej szko\u0142y, a ta z kolei okre\u015bla warunki nauki. Ucze\u0144 zdobywa wiedz\u0119 pod okiem rodzica, opiekuna prawnego lub innej osoby, np. korepetytora. To, czy program nauczania zosta\u0142 zrealizowany, sprawdzaj\u0105 egzaminy ze wszystkich przedmiot\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w danym roku kszta\u0142cenia, na kt\u00f3re dziecko musi stawia\u0107 si\u0119 w ka\u017cdym semestrze. Homeschooling k\u0142\u00f3ci si\u0119 zatem z filozofi\u0105 unschoolingu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Unschooling nie powinien by\u0107 podporz\u0105dkowany programowi nauczania lub nauczycielowi. Zak\u0142ada on, \u017ce to dziecko decyduje o swojej edukacji, a zatem wybiera jak, gdzie, kiedy i czego b\u0119dzie si\u0119 uczy\u0142o. Nie ma mowy o przymusie, kt\u00f3ry jest obecny w tradycyjnym systemie szkolnictwa. Co wi\u0119cej, dziecko ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wybrania interesuj\u0105cego go kursu, skorzystania z pomocy nauczyciela lub korepetytora, poniewa\u017c filozofia unschoolingu tego nie wyklucza. Neguje ona za to cechy szk\u00f3\u0142 tradycyjnych, takie jak testomania, przymus nauki, trzymanie si\u0119 harmonogramu, obecno\u015b\u0107 systemu oceniania niebranie pod uwag\u0119 indywidualnych zainteresowa\u0144 i predyspozycji uczni\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n O ile nauczanie domowe w Polsce jest dozwolone, o tyle unschooling ograniczaj\u0105 przepisy prawa. Dzieci uczone w tym systemie obowi\u0105zuje podstawa programowa okre\u015blona przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, a zatem k\u0142\u00f3ci si\u0119 to z filozofi\u0105 unschoolingu. Podobnie jak w przypadku edukacji domowej, musz\u0105 by\u0107 one zapisane do szko\u0142y, kt\u00f3ra b\u0119dzie sprawdza\u0142a poziom opanowania przez nie minimum programowego, a tak\u017ce promowa\u0142a do nast\u0119pnych klas. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce to, na jakich zasadach odb\u0119dzie si\u0119 promocja dziecka do kolejnej klasy, ustalane jest indywidualnie mi\u0119dzy rodzicami a dyrektorem. Nie musi by\u0107 to zatem egzamin w tradycyjnym znaczeniu, ale np. obserwacja malucha podczas r\u00f3\u017cnych aktywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\nKiedy powsta\u0142 unschooling i kto jest jego ojcem?<\/h3>\n\n\n\n
Unschooling – jakie s\u0105 jego g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia?<\/h3>\n\n\n\n
Homeschooling a unschooling – czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/h2>\n\n\n\n
Unschooling w Polsce – czy jest mo\u017cliwy?<\/h2>\n\n\n\n